Budapeszt

Przepiękna, położona nad Dunajem stolica Węgier przyciąga turystów nie tylko licznymi zabytkami i zagmatwaną historią, ale także wyjątkową rzeźbą terenu i niezwykłymi walorami przyrodniczymi. Wśród innych stolic Europy Budapeszt wyróżnia się największą liczbą jaskiń, leczniczych źródeł termalnych i kąpielisk.

Znakomite walory obronne Wzgórz Budzińskich, usytuowanych na prawym brzegu Dunaju, docenili już w starożytności Celtowie. Nie inaczej było z Rzymianami, którzy w I w n.e., ok. 10 km na północ od Wzgórza Zamkowego, założyli miasto Aquincum. Madziarzy osiedlili się na tu z końcem IX w., ale nie założyli oni nad Dunajem jednego, dużego ośrodka miejskiego. Przez całe wieki, równolegle do siebie, rozwijały się tu trzy odrębne miasta – Buda, Peszt i Óbuda. Ich połączenie i utworzenie wspólnej jednostki administracyjnej nastąpiło dopiero 1872 r. i to właśnie od tego czasu możemy mówić o współczesnej historii Budapesztu. Choć jednak od scalenia trzech miast upłynęło już niemal półtora wieku, to mówiąc o atrakcjach i zabytkach Budapesztu wciąż popularne jest rozróżnianie części miasta na peszteńską i budzińską.

Choć Budę i Peszt dzieli jedynie koryto rzeczne Dunaju, to obie części znacznie różnią się od siebie pod względem ukształtowania terenu. Prawobrzeżna Buda usytuowana jest na wzgórzach, natomiast lewobrzeżny Peszt rozciąga się na równinie. Wśród najbardziej znanych Wzgórz Budzińskich są Wzgórze Zamkowe i Wzgórze Géllerta. W południowej części Wzgórza Zamkowego wznosi się okazały Zamek Królewski – dawna siedziba królów, a później palatynów węgierskich. Dziś niewiele zachowało się tu z wcześniejszych budowli, zamek był bowiem kilkakrotnie niszczony – przede wszystkim w czasie okupacji tureckiej i podczas II wojny światowej. Po rekonstrukcji przeprowadzonej w czasach komunistycznych, pomieszczenia zamkowe przeznaczone zostały na cele naukowo – kulturalne. Otwarto tu Muzeum Historii Budapesztu, Węgierską Galerię Narodową i Bibliotekę Narodową im. Széchenyi’ego. Środkową i północną część Wzgórza Zamkowego zajmuje Dzielnica Zamkowa – wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego urokliwa dzielnica pełna zabytków i wąskich uliczek. Po wschodniej stronie Wzgórza usytuowany jest Kościół Macieja - jedna z najważniejszych budowli sakralnych na Węgrzech i miejsce koronacji wielu królów. Natomiast za kościołem wznosi się Baszta Rybacka – rozległy taras ozdobiony wieżyczkami i arkadami, wniesiony na pocz. XX w. w stylu historyzmu. Poza licznymi zabytkami, jedną z większych atrakcji Wzgórza Zamkowego jest też XIX – wieczna kolejka Budavári sikló, prowadząca na szczyt góry z Placu Adama Clarka.

Wzgórze Géllerta usytuowane jest po południowej stronie Wzgórza Zamkowego. Wzgórze poświęcone jest św. Géllertowi biskupowi żyjącemu w XI w., który miał tu podobno ponieść męczeńską śmierć. Na szczycie góry znajdują się dwa, niezwykle ciekawe obiekty – Cytadela i Statua Wolności. Cytadela, wzniesiona przez cesarza Franciszka Józefa I po stłumieniu węgierskiej Wiośnie Ludów, miała stanowić dla Węgrów ostrzeżenie przed wybuchem kolejnych rewolt, dziś natomiast jest to jeden z najlepszych punktów widokowych miasta. Statua Wolności to z kolei pomniki upamiętniający wszystkich ludzi, którzy oddali życie w walce o wolność Węgier. U południowego podnóża Wzgórza Géllerta usytuowane są także Termy Géllerta, jedne z najsłynniejszych i najpiękniejszych term w mieście.

Wzgórze Zamkowe i Wzgórze Géllerta to jednak nie wszystkie atrakcje Budy. Otoczone od zachodu tzw. Wielkim Bulwarem Wzgórza Budzińskie słyną z przepięknych jaskiń i znakomitych terenów rekreacyjnych. Najsłynniejsze, a zarazem najpiękniejsze jaskinie -Pálvölgyi i Szemlőhegyi, usytuowane są w zboczach Wzgórza Macieja. Warte uwagi jest także Wzgórze Széchenyi’ego, na szczyt którego kursuje XIX – wieczna kolejka zębata Fogaskerekű vasút. Ze Wzgórza Széchenyi’ego do położonej 12 kilometrów na północ pętli Hűvösvölgy jeździ także słynna kolejka dziecięca, a na najwyższe w Budapeszcie Wzgórze św. Jana (527 m n.p.m.) kursuje kolejka krzesełkowa. Wreszcie, na północ od Wzgórza Zamkowego, na południowo – wschodnim zboczu Wzgórza Różanego, znajduje się Mauzoleum Gül Baby – najpiękniejszy w Budapeszcie zabytek z czasów okupacji tureckiej.

Równinny Peszt ma zdecydowanie odmienny charakter od górzystej Budy i choć otrzymał on status wolnego miasta z pocz. XV w., to jego prawdziwy rozwój nastąpił dopiero w XIX w., po przeprowadzeniu regulacji Dunaju. Budowlą, która dominuje w krajobrazie peszteńskiego nabrzeża jest gmach Parlamentu. Ta ogromna konstrukcja, wzniesiona w stylu neobarokowo – neogotyckim na przełomie XIX i XX w., ma 268 m długości, 118 m szerokości i zwieńczona jest kopułą mierzącą 96 m. Elewacje budynku zdobią strzeliste wieżyczki, posągi 88 zasłużonych dla historii Węgier osobistości i herby Wielkich Węgier. Na południe od gmachu Parlamentu rozciąga się z kolei Promenada Naddunajska – przepiękny deptak, pełen eleganckich kawiarenek i restauracji.

Wiele peszteńskich zabytków znajduje się w obrębie tzw. Małego Bulwaru, biegnącego od Placu Ferenca Deáka do Placu Fővám. Przy Múzeum körút usytuowane jest Węgierskie Muzeum Narodowe, prezentujące historię Węgier od czasów prehistorycznych po czasy współczesne. Na skrzyżowaniu Károly körút i Múzeum körút wznosi się z kolei Wielka Synagoga - jedna z największych bożnic na świecie, utrzymana w oryginalnym stylu mauretańskim. Tutaj także biegnie jedna z najbardziej znanych uliczek Budapesztu – Váci utca. Kolejna, słynna i nadzwyczaj reprezentacyjna ulica – Aleja Andrássyego, biegnie pomiędzy Małym i Wielkim Bulwarem. Pod numerem 22 usytuowany jest przepiękny gmach Węgierskiej Opery Państwowej, a pod nr 60 – Muzeum Terroru, poświęcone ofiarom totalitaryzmów nazistowskiego i komunistycznego. Na samym natomiast końcu Alei Andrássyego znajduje się słynny Plac Bohaterów, pośrodku którego wznosi się okazały Pomnik Milenijny. Monument ten składa się z Kolumny Archanioła Gabriela i dwóch półkolistych kolumnad, ozdobionych figurami węgierskich bohaterów narodowych. Przy placu wznoszą się także dwa okazałe gmachy – Pałac Sztuki oraz gmach Muzeum Sztuk Pięknych, posiadającego największą na Węgrzech kolekcję malarstwa europejskiego. Za Placem Bohaterów usytuowany jest Park Miejski, którego główną atrakcją jest Zamek Vajdahunyad – zespół obiektów zbudowanych z pocz. XX w. i prezentujących najbardziej charakterystyczne style architektoniczne Wielkich Węgier. Z kolei niedaleko południowego krańca Alei Andrássyego, przy Placu Szent István, wznosi się Bazylika św. Stefana, największa budowla sakralna Budapesztu i druga, obok Parlamentu i Bazyliki w Ostrzyhomiu, największa budowla Węgier.

Wiele atrakcji znajduje się także poza ścisłym centrum Budapesztu. Na północy usytuowana jest Wyspa Małgorzaty, 2,5 – kilometrowa wyspa, która powstała z końcem XIX w. z połączenia trzech wysp: Festő, Fürdő i Nyulak. Dziś jest to popularny teren rekreacyjny, na wyspie znajdują się m.in. znakomite tereny biegowe oraz znane kąpielisko Palatinus. Za Wyspą Małgorzaty usytuowana jest także Wyspa Óbuda, na której latem organizowana jest większość koncertów w ramach Festiwalu Sziget – jednego z najsłynniejszych wydarzeń muzycznych na Węgrzech. W południowej części miasta, przy Bajor-Gizi-Park, wznosi się z kolei okazały gmach Teatru Narodowego. Natomiast w południowo – zachodniej części miasta warto zaglądnąć do Pałacu Nagytétény – jednego z najpiękniejszych pałaców barokowych na Węgrzech. Zwiedzając Budapeszt nie można wreszcie zapomnieć o mostach, z których wiele stanowi prawdziwe perełki myśli inżynierskiej. Najpiękniejsze mosty przewieszone są nad Dunajem w centrum Budapesztu, a znajdują się wśród nich – Most Łańcuchowy im. I. Széchenyi’ego, Most Elżbiety, Most Małgorzaty i Most Wolności.

VN:F [1.9.22_1171]
OCEŃ TO MIEJSCE:
Rating: 5.0/5 (5 votes cast)
Budapeszt, 5.0 out of 5 based on 5 ratings

Dodaj opinię o tym miejscu